Zavičajni muzej, kao institucija za zaštitu pokretnog kulturnog blaga osnovan je 1978.godine. Po osnivanju institucije radi pod nazivom Zavičajne muzejske zbirke sa dva izvršioca, arheolog Marin Brmbolić i radnik u tehničkoj službi Miroslav Matić.
Postavljanjem izložbe sa temom iz Zavičajne istorije 13. oktobra 1978.godine zvanično je otpočeo stručni rad novoosnovane institucije u zaštiti.
Prema usvojenoj koncepciji, zbirka je imala četiri odelenja: arheološko, istorijsko, etnografsko i odelenje istorije umetnosti. Tačno posle godinu dana,13. oktobra 1979.g. postavljena je i arheološka izložba sa delom materijala narodne privrede iz etnografskog odelenja.
Izloženi materijal predstavlja neprekidni život i boravak ljudi na paraćinskoj opštini od praistorijskog doba 7000 g.p.n.e. preko antike i srednjeg veka, do narodnog stvaralaštva u XIX i XX veku.
Prvi arheološki radovi na teritoriji paraćinske opštine izvršeni su 1975.g. tj. pre osnovanja Muzejske zbirke. Dolaskom arheologa Marina Brmbolića u Paraćin u ondašnji SIZ kulture, tada je i izvršeno iskopavanje u saradnji sa Regionalnim zavodom iz Kragujevca.
Odmah po osnivanju za rad i smeštaj nove institucije u zaštiti, dodeljena je zgrada u ulici Maksima Gorkog, sada Tome Živanovića br.17. Na ovoj lokaciji sadašnji Zavičajni muzej je radio i radi i danas.
Od 1990.g. Odlukom Skupštine opštine Paraćin Muzejska zbirka postaje Zavičajni muzej sa prvobitnom nadležnošću za teritoriju opštine Paraćin. U Muzeju radi šest izvršioca različitih stručnih profila. Tokom 2003.godine u Muzeju je radno proslavljeno 25 godina postojanja. Umesto javnih slavlja, u Muzeju je nabavkom razne tehničke i stručne opreme ojačan stručni rad. Pored saradnje sa srodnim ustanovama, Muzej je donošenjem raznih tematskih izložbi imao saradnju sa odelenjima kulture pri ambasadma Kine, Rusije, Meksika i Francuske.
Vrhunac stručne uspešnosti u Zavičajnom muzeju je osnivanje Arheološke radionice u saradnji sa Zavičajnim muzejomiz Jagodine i Arheološkim institutom pri Srpskoj akademiji nauka - Beograd. Cilj i zadatak ovakve saradnje je istraživanje arheoloških lokaliteta Srednjeg Pomoravlja.
Pored Arheološke radionice, u toku 2004.g. u saradnji sa Republičkim i Regionalnim zavodom iz Beograda i Kragujevca i Zavičajnog muzeja iz Paraćina, nastaviće se ranije započeti arheološki i konzervatorski radovi na poznatom arheološkom lokalitetu Petrus na Čokoćem brdu iznad sela Popovca.
Radove finansiraju Skupština opštine Paraćin, Ministarstvo za kulturu i Fabrika cementa ''Novi Popovac''.
Uporedo sa arheološkim i ostala odelenja Muzeja - istorijsko, etnografsko i paložeontološko dali su svoj doprinos dvadesetpetogodišnjem radu našeg Muzeja.
Adresar Opštine Paraćin 
