Početna
Cloudy

6°C

Paraćin

Cloudy

Humidity: 86%

Wind: 6.44 km/h

  • 21 Nov 2014

    Partly Cloudy 8°C 2°C

  • 22 Nov 2014

    Partly Cloudy 8°C 0°C

Share

 

Prenosimo Vam tekst čiji je autor Dragoljub Stevanović koji je objavljen na web portalu srbijuvolim.rs o našem gradu.

 

pogled-na-most

 

Za razliku od mnogih drugih gradova u Srbiji, to je neobično miran grad. Teško je objasniti zašto. Možda zbog toga što ima puno doseljenika iz raznih krajeva, naviknutih da žive u međusobnoj toleranciji.

Paraćin je, kažu, imao samo jednu manu – hladnu košavu, ali taj oštri vetar je prestao da duva krajem šezdesetih i početkom sedamdesetih godina, kada je promenjena mikroklima izgradnjom hidrocentrale na Đerdapu. Klima je postala „pitomija". Nekada su i snegovi bili toliko veliki da su se deca pela na krovove i grejala ruke na dimnjaku, a u škole išla kroz prokopane snežne lavirinte.

U Paraćinu živi mali procenat Srba starosedelaca, što i nije čudno budući da se zna da su, do oslobođenja naše države od Turaka, u gradovima živeli samo povlašćeni, a među njima nije bilo mnogo Srba. Organizovano naseljavanje srpskim življem sproveo je knjaz Miloš. Tada je u grad, u najvećem broju, došlo stanovništvo iz okolnih sela, ali i iz južnih krajeva, sa Kosova i iz Crne Gore.

Industrijalizacija „dovodi" u Paraćin Čehe, Slovence i mnogi od njih, uprkos iskušenjima vremena, ostaju u Paraćinu zanavek.

„Donevši svoju kulturu svaka od ovih grupa dala je svoj pečat formiranju lika čoveka u gradu ili po selima. Teška vremena i socijalne prilike takođe su određivale fizionomiju duše Moravca, koji je uprkos svemu morao da preživi, ponekad plaćajući visoku cenu po nekim etičkim merilima, ali sa dolaskom blagodatnih dana ta ratoborna duša spremna na sve i svašta, opet bi poprimila svoj istinski oblik svojstven jedino čoveku iz bogatog, plodnog, životorodnog kraja", zapisano je u „Monografiji Paraćina", koja je objavljena 1996. godine
Sredinom 19. veka, naročito u njegovoj drugoj polovini, naglo je razvijena trgovina stokom i poljoprivrednim proizvodima. Jedan od najvažnijih proizvoda kojim se trgovalo bila je vuna, pa je verovatno taj momenat i bio odlučujući da se 1880. u Paraćinu otvori prva fabrika za proizvodnju čohe, sukna, vunenih štofova i prediva. Bila je to najveća fabrika te vrste u Srbiji, izgrađena stranim kapitalom.
Desetak godina kasnije, zahvaljujući znatiželji nekih ljubitelja prirode, u Popovcu je otkrivena sirovina od koje je pravljen cement, pa je tako nastala i cementara, koja je danas u stranom vlasništvu.

Fabrika stakla je izgrađena 1907. U to vreme bila je jedina u Srbiji. Uslovi za proizvodnju stakla bili su povoljni, jer se u neposrednoj okolini nalazio krečnjak, kvarcni pesak i felspat, a u bogatim šumama Južnog Kučaja dovoljno drveta.

Tako je Paraćin sa tri velike fabrike postao i najveći industrijski centar Pomoravlja.

Na rimskom i turskom putu

Paraćin je od davnina, budući da ima veoma povoljan geografski položaj (ovuda je u rimskom periodu prolazila Vija Militaris, a u tursko vreme Carigradski drum, važne saobraćajnice iz tih epoha), bio gusto naseljeno mesto, o čemu svedoče srednjevekovne povelje u kojima se Paraćinov Brod, ondašnje ime grada, spominje kao varoš sa trgom i panađurom.

Na osnovu dosadašnjih arheoloških istraživanja – kako ističe Paraćinac Miroslav Antić u svom seminarskom radu o turističkim potencijalima opštine, koji je pisao za novosadski univerzitet – na lokalitetima Drenovac, Glavica, Gloždak, Striža i drugim, potvrđuju se pretpostavke da su ljudi na ovom području živeli još od šestog milenijuma pre nove ere.

U periodu seobe naroda, od četvrtog do devetog veka, kroz moravsku dolinu, u nadiranju ka jugu, prošle su vojske varvarskih plemena: Gota, Huna i Avara, a u šestom veku ovaj kraj počeli su da naseljavaju Sloveni. I tu su i ostali.

Paraćin se kao naselje prvi put pominje u povelji kneza Lazara, pisanoj 1375. Putopisci koji su tuda prolazili u 16. i 17. veku opisivali su ga kao „lepu varoš, odnosno varošicu".

Paraćin je ime dobio, verovatno, po brodu (plićaku) – prelazu preko Crnice, koja se, po Evliji Čelebiji, „konjem nije dala lako prebroditi". Po drugim izvorima, grad je dobio ime po vlastelinu Parakinu i kao dokaz za to navodi se da postoji muško ime Paraćin zabeleženo u „Rječniku" Vuka Karadžića.

Zahvaljujući svom povoljnom položaju, dugo je bio značajan zanatski i trgovački centar čitavog kraja. Ostalo je zabeleženo da je u 19. veku i početkom 20. veka u njemu radilo oko 300 zanatlija i oko 160 trgovaca, a najpoznatiji industrijalci su bili Teokarevići, vlasnici štofare.

Danas na teritoriji opštine Paraćin živi oko 70.000 stanovnika raspoređenih u 17.000 domaćinstava – 25.000 živi u samom gradu, a oko 45.000 u 34 seoska naselja.

crkva-sv-troice-paracin

Ako prošetate glavnom ulicom, možete videti mnogo lepih radnji, banaka, kockarnica, omladine koja, kao i u ostalim mestima, zabavu traži u kafićima. Ali, za razliku od nekih drugih gradova, Paraćinci s ponosom ističu da kod njih nema tuča, obračuna zavađenih grupa niti huligana.

Opština Paraćin se proteže od sastava Južne i Zapadne Morave, na jugu, do Lapova, Markovca i Velike Plane, na severu. Grad se nalazi u srednjem Pomoravlju, 3,5 kilometara od desne obale Morave, oko reke Crnice, koja protiče kroz centar grada, na 130 metara nadmorske visine.

Paraćin je raskrsnica Evrope, leži na 156. kilometru međunarodnog autoputa E-75 ka Nišu, na početku međunarodnog puta E-761 za Zaječar i Bugarsku, na priključku za saobraćajnicu E-760 ka Kruševcu, za Crnu Goru...

 

 

tekst preuzet sa portala srbijuvolim.rs  

Autor: Dragoljub Stevanović

 
Share

 

U nedelju 9. Novembra je u obližnjem selu Zabrega održana Kolonija umetničke fotografije pod nazivom Sveta Gora Crnička. Ove godine je na koloniji učestvovalo preko 20 fotografa iz Paraćina, Jagodine i Zaječara. Ovo je četvrti put da se okupljaju fotografi ne bi li se kolonija održala, a svake godine je interesovanje sve veće. Fotografije će početkom 2015. Godine biti prikazane na izložbi koju udruženje Petrus planira da održi. Društvo za negovanje tradicije, kulturu, umetnost, turizam i ekologiju ,,Petrus" Zabrega se sve više trudi da upozna narod sa svojom istorijom, kulturom, običajima i tradicijom, što preko raznih emisija koje su snimane u ovom selu, što preko kolonija koje su iz godine u godinu sve uspešnije.

sveta-gora-crnicka

 

Festival satire i humora „Satirična pozornica Žikišon 2014“, u organizaciji udruženja KUA „Artija“ i Kulturnog centra Paraćin, održan je u petak 14. novembra, na dan kada je pre 129 godina u Paraćinu rođen Živojin Pavlović Žikišon – satiričar, karikaturista, urednik, izdavač i štampar. Na samom početku festivala predstavljena je nova knjiga udruženja Artije Žikišon retrospektiva 2011. – 2012. – 2013. Knjiga obuhvata nagrađene radove sa prethodna tri konkursa Živojin Pavlović Žikišon, kao i esej Zorana Matića Mazosa „Tragom zaboravljenih sećanja“.

Gost festivala je bila Pavica Veljović iz Surčina, koja je ovom prilikom predstavila svoju knjigu aforizama pod nazivom Sizife promeni ruku.

Na festivalu su proglašeni rezultati konkursa „Živojin Pavlović Žikišon 2014“ na temu „Projekcija – Predstava – Program“ i tom prilikom su dodeljena priznanja, povelje i uručeni prigodni pokloni u vidu kompleta knjiga Biblioteke Artija. Nafrađeni radovi su pročitani te večeri, a radove su imali priliku da lično predstave autori koji su došli u Paraćin ovim povodom: Živko Đuza iz Podrašnice kod Mrkonjić Grada (RS, BiH) – dobitnik priznanja za najbolju seriju aforizama, Dušan Mijajlović Adski iz Niša – dobitnik priznanja za najbolju satirično-humorističnu priču i Zoran Jovanović iz Leskovca – dobitnik specijalne nagrade „Zoran Matić Mazos“ za aforizam na temu zadate karikature, dok je nagrađene aforizme Željka Markovića iz Čačka i nagrađenu pesmu Predraga N. Rašule iz Brčkog pročitao satiričar Vladica Milenković.

Otvorena je i izložbe karikatura „Izađi na crtu“ Gorana Ćeličanina iz Varvarina, koje je označilo kraj „Satirične pozornice Žikišon 2014″, u delu festivala namenjenom predstavljanju autora, svoja satirično-humoristička dela pročitali su članovi „Čarapanskog aforističarskog kluba“ iz Kruševca: Ivko Mihajlović, Dragan Matejić, Dragiša Pavlović Rasinski, Mihajlo Ćirković, Saša Miletić i Bratislav Kostadinov.

Vladica Milenković, koji je vodio program ove večeri, najavio je Artikulisanje za 23. Decembar 2014. Godine. Artikulisanje će biti održano u prostorijama Kulturnog centra Paraćin, a učestvovaće članovi udruženja Artija Vladica Milenković, Aleksina Đorđević, Marko Antić i Marija Miladinović.

zikison

M.S.

 

 
Share

 

Maskenbal ili maskarada podrazumeva nošenje maski i kostima, prerušavanje, bilo da je šminkom, ili pravljenim maskama. Ljudi su se oduvek maskirali, ali ono što spaja sve koji vole da se preruše u nekog ili nešto drugo, spaja zajednička proslava 31. Oktobra – NOĆ VEŠTICA (HALLOWEEN).

 

ex-fontana

 

Obeležava se u Noći uoči Svih svetih, a poreklo vuče iz keltske mitologije i paganskim običajima koji su povezani sa njom. Česte aktivnosti u vezi sa ovim praznikom su pored maskiranja, prerušavanja, šminkanja, pravljenje tikvi rezbarenjem u koje se ubacuje sveća.

Napredovanjem filmske industrije i propagiranjem horor filmova, ljudi sve češće zamenjuju pričanje strašnih priča, kojima su plašili jedni druge, gledanjem upravo tih filmova. U Americi deca idu od vrata do vrata i rečima TRICK OR TREAT traže od ljudi slatkiše ili će napraviti neku smicalicu onome od koga ne dobiju slatkiše. Poreklo ovog praznika datira još od antičke keltske svetkovine „Samhain“ posvećene istoimenom paganskom božanstvu. Kelti, koji su živeli na prostorima današnje Irske, slavili su svoju Novu godinu 1. novembra. Noć pred Novu godinu slavili su „Samhain“. Verovali su da se tada duhovi mrtvih vraćaju na zemlju uzrokujući probleme i uništavajući useve. Keltski paganski sveštenici gradili su ogromne lomače gde su se ljudi okupljali kako bi spalili useve i životinje kao žrtve keltskim božanstvima. U toku proslave nosili su kostime, uglavnom od životinjskih glava i kože.

 

U našem gradu se već jedanaestu godinu zaredom održava tradicionalni maskenbal u klubu Ex fontana. Klub je tokom majskih poplava pretrpeo ogromnu štetu, ali su renoviranjem uspeli da atmosferu za proslavu ovog praznika upriliče baš kako dolikuje. Kao i prethodnih godina u klubu je bilo dosta maskiranih ljudi, od vrlo ozbiljnih čije su maske pravljene danima, ili šminkani i po nekoliko sati, do krajnje komičnih. Na jednom prostoru su mogli zajedno da se nađu vatrogasci, doktori, vile, sulejmani i radnici, kao i junaci i junakinje iz brojnih filmova i serija. Na fejsbook stranici ovog kluba će biti postavljene slike, za koje će ljudi glasati, a troje najboljih dobiće i vredne nagrade 50, 70 i 100 €, koje pobednici daju u humanitarne svrhe, po svom izboru. Kako je sve više onih koji prate moderne trendove, maske su bile isto tako urađene, po poslednjoj modi aktuelnih pevačica sa što oskudnijom garderobom, dok je bilo i onih pokrivenih od glave do pete, da se ne mogu prepoznati. Za muziku su bili zaduženi Stefan Marković, i Nikola Đikić Đix.

M.S.

 
Share

 

Našu okolinu je priroda ukrasila neverovatnim reljefom, pa često možemo nedaleko od kuće da vidimo njene kreacije. Na samom putu do vodopada nalazi se spomenik poginulim rudarima. U rudniku ,,Vodna” kod Resavice 21. aprila je obeleženo 30 godina od nesreće u kojoj su poginula 34 rudara. U jami ,,Strmosten” 21. aprila 1984. godine, u 10:30 časova došlo je do eksplozije metana u kojoj su poginula 34 rudara. Na mesto nesreće prva je stigla Rembasova četa za spasavanje, a zatim i čete iz Aleksinca, iz rudnika ,,Soko”, ,,Bogovine”, ,,Morava”.

 

spomenik-vodna

 

Veliki Buk ili Lisine je vodopad u istočnoj Srbiji, na padinama Beljanice. Vodopad se nalazi na rečici Vrelu, desnoj pritoci reke Resave. Smešten je na oko 380 metara nadmorske visine, u blizini Resavske pećine. Prema tipu nastanka spada u akumulacione vodopade, nastale akumulacijom bigra.

vodopad-lisine

U podnožju je formirano jezerce male dubine, okruženo bigrenim blokovima. Zajedno sa izvorom rečice Vrelo pod zaštitom je države, kao spomenik prirode „Vodopad Lisine“ i kao objekat geonasleđa Srbije. Vrelo sakuplja vode sa širokih kraških predela Beljanice, a direktna hidrografska veza ustanovljena je sa rekama ponornicama iz uvala Rečke i Busovate.
Vodopad Lisine dugo je smatran najvišim vodopadom u zemlji, sa visinom od 25 metara, dok tokom 1990-ih nisu otkriveni vodopadi na Staroj planini. Kako se do vodopada stiže pute koji je uređen, na samom lokalitetu zastaje dah od visine i lepote ovog vodopada. Praćen manji vodopadima dolazi se do samog izvora, uređenom stazom.

 

vodopad-lisine-manji

 

staza-lisine

 

Krupajsko vrelo se nalazi u istočnoj Srbiji ispod zapadnog krečnjačkog odsekaBeljanice na nadmorskoj visini od 220 m. Smešteno je u ataru sela Milanovca, udaljenom od Žagubice oko 35 km. Ovo vrelo spada u grupu kraških vrela, a temperatura vode kreće se od 9-11°-{S}-. Vrelo je pri dnu amfiteatralnog oblika strmih, mestimično vertikalnih strana. Potok vrela, odnosno vrelska otoka ukupne dužine 435 metara, prvo otiče prema severu na dužini od 130 metara, a zatim skreće prema zapadu i posle nekih 300 metara uliva se u Krupajsku reku. Zbog izgradnje brane na otoci vrela visoke oko 3 metara vrelo danas ima izgled izduženog jezerca dužine 40 i širine 17 metara čija se voda atraktivnim vodopadom preliva preko krune ove ustave.

 

krupanjsko-vrelo

 

 

Speleoronilačkim proučavanjima u 1998. godini, koja predstavljaju izvanredni istraživački poduhvat, otkriveno je postojanje preko 70 m dubokog inverznog kraka pećinskog sifona kojim vode vrela dospevaju iz krečnjačkog masiva Beljanice. Od brane do mlina, vrelski potok teče kroz krečnjačku sutjesku strmih strana i slapovitog korita. Hidrološki režim vrela i njegova izdašnost nisu dovoljno ispitani. Kao i većina kraških izvora, ovo vrelo se odlikuje velikim promenama izdašnosti u toku jedne godine, a pogotovu u višegodišnjem periodu. Kod zgrade mlina, nalazi se betonska česma sa pet metalnih cevi na kojima ističe topla voda temperature 26˙C i izdašnosti 6 - 10 lit/sek. Ova voda potiče iz prirodnog termalnog izvora koji je kaptiran i podzemno sproveden do česme.

 

krupanjsko-vrelo2

 

Desetak metara od česme je druga termalna pojava predstavljena izvorom u obliku minijaturnog vodoskoka koji je nastao na samoizlivnoj geološkoj bušotini.

 

krupanjsko-vrelo3

 

Krupajsko vrelo i ambijent u okolini od 9 ha su zaštićeni kao spomenik prirode od nacionalnog značaja Republike Srbije.

 

Fotografije Milena Stojanović, Marko Marković, Miloš Krstić

Teks M.S.

 

 

 
Share

 

U paraćinskom kulturnom centru je 16. Oktobra od 19 časova održano predavanje na temu Psihološka pomoć u masovnim nesrećama – katastrofama. Ovo je drugo predavanje u nizu, a za naredni period planirana su još takva predavanja. Prvo predavanje je održao Miroslav Krstić, a sada Tamara Klikovac, klinički psiholog, porodični psihoterapeut, i predavač na filozofskom fakultetu u Beogradu. Tamara predaje na fakultetu intervencije u krizama i kritičnim situacijama.  Posetioci su imali prilike da čuju i razgovaraju o posledicama poplave koja nas je zadesila 15. Maja 2014. Godine i posledicama, tj. Kako sve to utiče na pojedince i porodice. 

 

poplava-paracin

 

Cilj ovih predavanja je da se pomogne ljudima da prevaziđu nesreće, kao i da im se pokaže da se život nakon takvih katastrofa vraća u normalu, može se nastaviti sasvim normalno, uprkos teškom, bolnom i potresnom iskustvu.

Masovne nesreće mogu biti
-    Prirodne – zemljotresi, poplave, uragani, vulkani...
-    Katastrofe izazvane ljudskim faktorom – ratovi, terorizam, GMO, hemijska zagađenja, farmaceutska industrija,
-    Složene pojave sa različitih aspekta – medicinske, psihološke, socijalno ekonomske.

 

Situacije masovnog kolektivnog stresa mogu prouzrokovati fizički dugoročne posledice kao što su dijabetes, stres, čir, disajni problemi.
Ono što je karakteristično za ovakve situacije je da se svi u trenucima nesreće, u našem slučaju katastrofe koju je izazvalo izlivanje korita Crnice je osećaj bespomoćnosti i beznadežnosti. Ljudi koji su u manjoj meri pogođeni poplavama drugačije shvataju situaciju od onih koji su ostali bez domova. Takođe se može reći da ovi ljudi imaju drugačije reakcije od onih kojima je sve uništeno.

Tamara Klikovac je napomenula da se u takvim trenucima ljudi na sve moguće načine bore za opstanak, ali i da se veoma malo znalo o poplavi u Paraćinu, jer je na televiziji uglavnom izveštavano o Obrenovcu, koji je takođe pretrpeo ogromnu štetu.

Problem  u takvim situacijama se javlja kod ljudi samim tim što im narušava svakodnevnu rutinu pojedinca ili zajednice, i u velikoj meri predstavlja pretnju, pogotovo kod ljudi koji su ograničenog kretanja, ili nesposobni da na bilo koji način odreaguju u takvim situacijama. Ove situacije ruše iluziju o sopstvenoj nepovredivosti, ali se sa problemima suočavamo tek nakon nesreće. Ljudi iz našeg grada koji su ostali bez domova veoma često nailaze na probleme prilikom pokušaja da dobiju pomoć, pa tako ne mogu ni da srede i spasu ono što je preostalo od njihovih domova.

Cilj psihologije nesreća je da istraži i razume šta se dešava kod ljudi koji su pretrpeli šok usled katastrofe, kao i da interveniše i smanji posledice po mentalno zdravlje pogođenih, ali i da smanji masovne posledice nesreće na nivou zajednice.
Kako je kod nas još uvek u toku sređivanje kuća i stanova koji su pretrpeli štetu u majskim poplavama, zajednica još uvek nije vraćena na onaj nivo na kom je bila pre poplave.
Druge zemlje imaju organizovane ustanove koje mogu da pomognu u ovakvim situacijama, a pošto mi i dalje spadamo u zemlju koja je u lošim životnim uslovima, nadamo se da će ljudi imati prilike da srede svoje domove i da se vrate normalnom životu, svojim domovima, porodicama, školovanju, poslovima. Sve dok se ne pojave uslovi za bolji život, jedino što nam ostaje je da se nadamo.

M.S.

 
 

Firme upisane u adresaru

Vaše fotografije sa Instagrama #paracin